ADOLESANS=ERGENLİK
Adolesan dönemi kendine has duygu ve fiziksel değişimleriyle hayatın unutulmaz bir dönemi olarak yaşanmaktadır.
Adolesans : Latince’de ‘adolescere’ den gelir, ‘to grow up’ = büyüme anlamına gelir. Son hızlı fiziksel büyüme, cinsel gelişme ve psiko-sosyal olgunlaşmanın gerçekleştiği, çocukluktan erişkinliğe geçiş anlamındadır.
Adolesan yani ergen 11-21 yaş arası gençleri kapsamaktadır. Türkiye’de çocuk sağlığı ve erişkin sağlığı ile ilgilenen pek çok sağlıkçı olmasına rağmen adolesan sağlığı ile ilgilenen pek fazla kimse yoktur.
Adolesan dönemi erken, orta ve geç adolesan dönemi olmak üzere üçe ayrılır:
Erken adolesan dönem 11 - 14 yaş,
Orta adolesan dönem 15 - 17 yaş,
Geç adolesan dönem 18 - 21 yaşları içerir.
Adolesan Nedir?
Öncelikle Adolesans ile puberte arasındaki fark nedir?
Puberte : Adolesan dönem içinde yer alan puberte: Üreme kabiliyetinin biyolojik olgunlaşma sürecinde cinsel olgunlaşma bir orkestra gibi karmaşik görünen ama düzenliyönetimle mükemmel çalışan hormonal değişimlerle gerçekleştirilir.
ADOLESAN DÖNEME BAKIŞ :
Erken adolesanda arkadaş grubu genellikle aynı seks grubu ile, güçlü arkadaşlıklar tarzında olur. Pubertenin sonlarına doğru ise (yani seksüel olgunluğa ulaşınca) adolesanlar vücut değişimleriyle daha az ilgilenmeye, giyim- kuşam ve arkadaşlarının sosyal kodlarıyla daha fazla ilgilenmeye başlarlar. Erken adolesansdaki aynı seks grubu ilişkilerinin yerini flörtler ve seksüel deneyimler almaya başlar.
Adolesans döneminde hayal kurma çok normal ve sıktır.Çocuklukta fantaziler,gerçek dışılıklar ne kadar önemli ise, adolesansda da hayal kurma da o denli önemlidir.
Gelecek ile ilgili kaygılar ve düşünceler genellikle geç adolesansda ortaya çıkar. Erişkin perspektifine ulaşan adolesan artık gerçekçi amaçlar gütmeye başlar. ‘Hayatımla ilgili neler yapmak istiyorum? Hangi mesleği seçmeli ve nasıl bir yaşam sürmeliyim?’ gibi. Bu dönemde adolesanlar erişkin gibi davranılmasını ister. Ancak, aileler ve adolesanlar eğer erişkinliğe geçişin kolay bir şey olmadığını akılda tutarlarsa her şey onlar için çok daha kolay olacaktır!
ADOLESAN DÖNEMİNİN PROBLEMLERİ:
Hayatın her safhasında değişiklikler yaşanmasına rağmen, adolesan dönemi neden diğer safhalardan daha zor bir geçiş dönemidir? Onu değişik bir tarzda riskli yapan nedir? Bunun cevabı adolesansın daha önceki generasyonlardan daha farklı yeni sağlık problemleriyle karşılaşıyor olmasında yatmaktadır.Yeni antibiotikler ve gelişmiş medikal teknoloji , geleneksel medikal problemlerden (enfeksiyonlar ve kanser gibi) sosyal temelli yeni problemlere doğru dengeyi değiştirmiştir.Geleneksel medikal problemler tabi ki tamamen ortadan kaybolmadı. 2 milyona yakın adolesan halen ciddi medikal veya psikiatrik hastalıklarla karşılaşmakta ancak bunun çok daha fazlası, çevrelerinin veya davranışlarının sonucu olan sağlık problemleri yaşamaktadır.Bugün gençliğin karşılaştığı en önemli problemler şunlardır:
Uygun sağlık hizmetleri ve eğitim ile bu problemlerin pek çoğu engellenebilir.Ancak pekçok adolesanın bu tür sağlık hizmeti ile arasında ciddi engeller bulunmaktadır.
ADOLESAN NEDEN ÖNEMLİ ?
2000 yılı itibariyle dünyada yaşayan 1.2 milyar gencin %84’ünün gelişmekte olan ülkelerde yaşadığı saptandı.Bu genç insanlar 21. yüzyılda gelişen dünya için hem büyük bir kaynak hem de büyük bir risk oluşturacaklardır. Bu çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemini yumuşatmak ise devletler ve bireyler için büyük bir gayret gerektirecektir.
Adolesana yaklaşımda bu hızlı ve büyük değişim dikkate alınmalıdır. Aksi takdirde, adolesanlara sağlık hizmeti verme girişiminde bazı güçlüklerle karşılaşma olasılığı vardır.
Adolesana söz hakkı vermeden, katılımını sağlamadan sağlık hizmeti yürütmek genellikle olanaksızdır. Burada sağlık hizmeti veren kişinin, iki tarafı aynı amaç etrafında birleştirme becerisine gerek vardır.
Bunu yapabilmek için de adolesandaki hızlı değişimin getirebileceği problemleri (olumlu beden algısı, kendini kanıtlayıp kabul ettirme ve bağımsızlık ihtiyacı gibi) bu dönemin gerginlik yaratabilecek unsurlarını hatırda tutmak gerekir.
Adolesan dönemi simgeleyen bir heykel yapılsa; adolesan bir eliyle iten ve reddeden, diğer eliyle isteyen ve bekleyen şekilde gösterilebilirdi.
Bir yandan yoğun bağımsızlık isteği, diğer yandan ait olma ve sahip çıkılma beklentisi bu dönemde yaşanan tipik çatışmalardandır. Adolesan dönem yoğun çelişki ve zıt duyguların (ikilemlerin) yaşandığı bir dönemdir.Bu nedenle adolesan, kendini tanıma yolunda büyük bir çaba harcamak zorunda kalır.
BEN KİMİM? Nelerden hoşlanırım? Gücüm ve yeteneklerim nedir? Neleri yapamam? Gelecekte ne olacağım? gibi soruları henüz kendi yanıtlayamazken, bu gibi konularda birilerine yanıt vermek zorunda kalır.
Benim kim olduğumu nasıl bulabilirim? Tanıdığım diğer bazı insanlar hakkında bile ne düşündüğümü tam bilemiyorum. Ya da hobilerimin, en sevdiğim rengin ne
olduğunu,kariyerim için neyi seçeceğimi, ya da ülkemin başbakanlığını kimin en iyi yapabileceğini, ve daha pekçok ciddi konuyu. Bunları bilemezken, kim olduğumu ve neleri sevdiğimi nasıl bulabilirim?
Gaye B., 13
Henüz kendimin kim olduğunu bilemediğim için, kendim gibi davranmakta çoğu zaman çok zorlanıyorum. Ama öğretmenimin bugün okulda önerdiği “exercises in self-awareness= kendinin farkında olma egzersizleri “ni deniyorum. Örneğin, size bu mektubu yazmaya başlamadan bir dakika önce, kendime “Mektubu hangi kalemle yazmalıyım?” sorusu yerine “ Mektubu ben hangi kalemle yazmayı isterim ?” diye sordum. Bu da bir başlangıç, değil mi?
Cuneyt., 14
MİZAÇ DALGALANMALARI :
Bir gün önce sevdiği bir giysiyi bir gün sonra neden sevmediğini anne babasına anlatmakta çok güçlük çeker. Dün işe yaramaz bulduğu bir fikri, bugün neden savunduğunu kendisi de bilmiyordur ama yine de sonuna kadar direnir.
Birçok şey hissediyorum ve deli olup olmadığımı düşünüyorum! Dünyanın tepesinden yerin dibine dakikalar içinde gidebiliyorum. Çok çabuk yaralanabiliyor ve ağlayabiliyorum, ama çok da neşeli ve eğlenceli anlarım da olmuyor değil. Bu normal mi ? Ya da bende bir bozukluk mu var?
Ceyla A,14
Bu denli fiziksel ve ruhsal değişim yaşayan gençler hep aynı soruyu sorarlar “Ben normal miyim?”.
Vücutlarındaki hormonal değişimler sonucu oluşan bu zıt duyguların adolesan dönemde tamamen normal olduğu bilmiyorlarsa da bu onlar için korkutucu olmaktadır.
‘Ben normal miyim?’ Bu soru adolesanların yani genç eriskinlerin sıkça kendilerine sordukları bir soru. Bu soru değişik biçimlerde de olabilir.
Benim Büyümem normal mi?
Benim Vücudum normal mi?
Benim Duygularım normal mi?
Hiç sınıf arkadaşlarınızla kendinizi sessizce karşılaştırırken buldunuz mu? Özellikle büyüme ve çekicilik konularında. Hiç kendinizi olağandışı hissettiniz mi? Ve başka
hiç kimsenin sizi anlayamadığını düşündünüz mü? Hiç kendinizi garipmişsiniz gibi hissettiniz mi?Tartışılmaya bile değmeyecek problemleri olan biri misiniz?
Eğer bu sorulara adolesanın cevabı evetse , O TAMAMEN NORMAL BİR GENÇ ERİŞKİN ve KESİNLİKLE YALNIZ DEĞİL ! Onun gibi milyarlarcası var!
Benim büyümem normal mi? Sorusu bu dönemde tüm adolesanların vücudu farklı hızlarda büyüdüğünden zordur. Örneğin bir kız kendi vücudundaki değişiklikleri 8 yaşında hissederken, sınıf arkadaşı...
Adolesan dönemi kendine has duygu ve fiziksel değişimleriyle hayatın unutulmaz bir dönemi olarak yaşanmaktadır.
Adolesans : Latince’de ‘adolescere’ den gelir, ‘to grow up’ = büyüme anlamına gelir. Son hızlı fiziksel büyüme, cinsel gelişme ve psiko-sosyal olgunlaşmanın gerçekleştiği, çocukluktan erişkinliğe geçiş anlamındadır.
Adolesan yani ergen 11-21 yaş arası gençleri kapsamaktadır. Türkiye’de çocuk sağlığı ve erişkin sağlığı ile ilgilenen pek çok sağlıkçı olmasına rağmen adolesan sağlığı ile ilgilenen pek fazla kimse yoktur.
Adolesan dönemi erken, orta ve geç adolesan dönemi olmak üzere üçe ayrılır:
Erken adolesan dönem 11 - 14 yaş,
Orta adolesan dönem 15 - 17 yaş,
Geç adolesan dönem 18 - 21 yaşları içerir.
Adolesan Nedir?
Öncelikle Adolesans ile puberte arasındaki fark nedir?
Puberte : Adolesan dönem içinde yer alan puberte: Üreme kabiliyetinin biyolojik olgunlaşma sürecinde cinsel olgunlaşma bir orkestra gibi karmaşik görünen ama düzenliyönetimle mükemmel çalışan hormonal değişimlerle gerçekleştirilir.
ADOLESAN DÖNEME BAKIŞ :
Erken adolesanda arkadaş grubu genellikle aynı seks grubu ile, güçlü arkadaşlıklar tarzında olur. Pubertenin sonlarına doğru ise (yani seksüel olgunluğa ulaşınca) adolesanlar vücut değişimleriyle daha az ilgilenmeye, giyim- kuşam ve arkadaşlarının sosyal kodlarıyla daha fazla ilgilenmeye başlarlar. Erken adolesansdaki aynı seks grubu ilişkilerinin yerini flörtler ve seksüel deneyimler almaya başlar.
Adolesans döneminde hayal kurma çok normal ve sıktır.Çocuklukta fantaziler,gerçek dışılıklar ne kadar önemli ise, adolesansda da hayal kurma da o denli önemlidir.
Gelecek ile ilgili kaygılar ve düşünceler genellikle geç adolesansda ortaya çıkar. Erişkin perspektifine ulaşan adolesan artık gerçekçi amaçlar gütmeye başlar. ‘Hayatımla ilgili neler yapmak istiyorum? Hangi mesleği seçmeli ve nasıl bir yaşam sürmeliyim?’ gibi. Bu dönemde adolesanlar erişkin gibi davranılmasını ister. Ancak, aileler ve adolesanlar eğer erişkinliğe geçişin kolay bir şey olmadığını akılda tutarlarsa her şey onlar için çok daha kolay olacaktır!
ADOLESAN DÖNEMİNİN PROBLEMLERİ:
Hayatın her safhasında değişiklikler yaşanmasına rağmen, adolesan dönemi neden diğer safhalardan daha zor bir geçiş dönemidir? Onu değişik bir tarzda riskli yapan nedir? Bunun cevabı adolesansın daha önceki generasyonlardan daha farklı yeni sağlık problemleriyle karşılaşıyor olmasında yatmaktadır.Yeni antibiotikler ve gelişmiş medikal teknoloji , geleneksel medikal problemlerden (enfeksiyonlar ve kanser gibi) sosyal temelli yeni problemlere doğru dengeyi değiştirmiştir.Geleneksel medikal problemler tabi ki tamamen ortadan kaybolmadı. 2 milyona yakın adolesan halen ciddi medikal veya psikiatrik hastalıklarla karşılaşmakta ancak bunun çok daha fazlası, çevrelerinin veya davranışlarının sonucu olan sağlık problemleri yaşamaktadır.Bugün gençliğin karşılaştığı en önemli problemler şunlardır:
- Yaralanma ve Şiddet.......15- 24 yaş arası gençlerde ölümlerin %80’i yaralanma ve şiddet sonucu olmaktadır.(en sık motorlu araç yaralanmaları)
- Depresyon ve İntihar.....
- Alkol ve Uyuşturucu Kullanımı......Lise son sınıf öğrencilerinin yaklaşık %90’ı alkol ile öyle ya da böyle bir miktar deneyim yaşamış bulunmaktadır.
- Hamilelik
- Cinsel temasla bulaşan hastalıklar
- Obesite ve Anoreksia Nervoza......Beslenme bozuklukları
Uygun sağlık hizmetleri ve eğitim ile bu problemlerin pek çoğu engellenebilir.Ancak pekçok adolesanın bu tür sağlık hizmeti ile arasında ciddi engeller bulunmaktadır.
ADOLESAN NEDEN ÖNEMLİ ?
2000 yılı itibariyle dünyada yaşayan 1.2 milyar gencin %84’ünün gelişmekte olan ülkelerde yaşadığı saptandı.Bu genç insanlar 21. yüzyılda gelişen dünya için hem büyük bir kaynak hem de büyük bir risk oluşturacaklardır. Bu çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemini yumuşatmak ise devletler ve bireyler için büyük bir gayret gerektirecektir.
ADOLESANDA UYANMA :
Adolesana yaklaşımda bu hızlı ve büyük değişim dikkate alınmalıdır. Aksi takdirde, adolesanlara sağlık hizmeti verme girişiminde bazı güçlüklerle karşılaşma olasılığı vardır.
Adolesana söz hakkı vermeden, katılımını sağlamadan sağlık hizmeti yürütmek genellikle olanaksızdır. Burada sağlık hizmeti veren kişinin, iki tarafı aynı amaç etrafında birleştirme becerisine gerek vardır.
Bunu yapabilmek için de adolesandaki hızlı değişimin getirebileceği problemleri (olumlu beden algısı, kendini kanıtlayıp kabul ettirme ve bağımsızlık ihtiyacı gibi) bu dönemin gerginlik yaratabilecek unsurlarını hatırda tutmak gerekir.
Adolesan dönemi simgeleyen bir heykel yapılsa; adolesan bir eliyle iten ve reddeden, diğer eliyle isteyen ve bekleyen şekilde gösterilebilirdi.
Bir yandan yoğun bağımsızlık isteği, diğer yandan ait olma ve sahip çıkılma beklentisi bu dönemde yaşanan tipik çatışmalardandır. Adolesan dönem yoğun çelişki ve zıt duyguların (ikilemlerin) yaşandığı bir dönemdir.Bu nedenle adolesan, kendini tanıma yolunda büyük bir çaba harcamak zorunda kalır.
BEN KİMİM? Nelerden hoşlanırım? Gücüm ve yeteneklerim nedir? Neleri yapamam? Gelecekte ne olacağım? gibi soruları henüz kendi yanıtlayamazken, bu gibi konularda birilerine yanıt vermek zorunda kalır.
Benim kim olduğumu nasıl bulabilirim? Tanıdığım diğer bazı insanlar hakkında bile ne düşündüğümü tam bilemiyorum. Ya da hobilerimin, en sevdiğim rengin ne
olduğunu,kariyerim için neyi seçeceğimi, ya da ülkemin başbakanlığını kimin en iyi yapabileceğini, ve daha pekçok ciddi konuyu. Bunları bilemezken, kim olduğumu ve neleri sevdiğimi nasıl bulabilirim?
Gaye B., 13
Henüz kendimin kim olduğunu bilemediğim için, kendim gibi davranmakta çoğu zaman çok zorlanıyorum. Ama öğretmenimin bugün okulda önerdiği “exercises in self-awareness= kendinin farkında olma egzersizleri “ni deniyorum. Örneğin, size bu mektubu yazmaya başlamadan bir dakika önce, kendime “Mektubu hangi kalemle yazmalıyım?” sorusu yerine “ Mektubu ben hangi kalemle yazmayı isterim ?” diye sordum. Bu da bir başlangıç, değil mi?
Cuneyt., 14
MİZAÇ DALGALANMALARI :
Bir gün önce sevdiği bir giysiyi bir gün sonra neden sevmediğini anne babasına anlatmakta çok güçlük çeker. Dün işe yaramaz bulduğu bir fikri, bugün neden savunduğunu kendisi de bilmiyordur ama yine de sonuna kadar direnir.
Birçok şey hissediyorum ve deli olup olmadığımı düşünüyorum! Dünyanın tepesinden yerin dibine dakikalar içinde gidebiliyorum. Çok çabuk yaralanabiliyor ve ağlayabiliyorum, ama çok da neşeli ve eğlenceli anlarım da olmuyor değil. Bu normal mi ? Ya da bende bir bozukluk mu var?
Ceyla A,14
Bu denli fiziksel ve ruhsal değişim yaşayan gençler hep aynı soruyu sorarlar “Ben normal miyim?”.
Vücutlarındaki hormonal değişimler sonucu oluşan bu zıt duyguların adolesan dönemde tamamen normal olduğu bilmiyorlarsa da bu onlar için korkutucu olmaktadır.
‘Ben normal miyim?’ Bu soru adolesanların yani genç eriskinlerin sıkça kendilerine sordukları bir soru. Bu soru değişik biçimlerde de olabilir.
Benim Büyümem normal mi?
Benim Vücudum normal mi?
Benim Duygularım normal mi?
Hiç sınıf arkadaşlarınızla kendinizi sessizce karşılaştırırken buldunuz mu? Özellikle büyüme ve çekicilik konularında. Hiç kendinizi olağandışı hissettiniz mi? Ve başka
hiç kimsenin sizi anlayamadığını düşündünüz mü? Hiç kendinizi garipmişsiniz gibi hissettiniz mi?Tartışılmaya bile değmeyecek problemleri olan biri misiniz?
Eğer bu sorulara adolesanın cevabı evetse , O TAMAMEN NORMAL BİR GENÇ ERİŞKİN ve KESİNLİKLE YALNIZ DEĞİL ! Onun gibi milyarlarcası var!
Benim büyümem normal mi? Sorusu bu dönemde tüm adolesanların vücudu farklı hızlarda büyüdüğünden zordur. Örneğin bir kız kendi vücudundaki değişiklikleri 8 yaşında hissederken, sınıf arkadaşı...
İçeriğin tamamını görüntülemek için lütfen giriş yapın.
Giriş yap veya üye ol.